Home » HIGHLIGHTED – 2013, 2012

HIGHLIGHTED – 2013, 2012


Sau Bầu cử Tháng 7-2013 ở Campuchia

Chưa ai lý giải được tại sao Hun Sen khởi xướng đề nghị ân xá, cho Sam Rainsy về nước trước Bầu cử. CNRP, liên danh giữa HRP và SRP đã thắng  55 ghế trong Quốc hội CPC.

Tháng 12/2013 CNRP chủ trương biểu tình hoà bình, bác bỏ  đàm phán với đảng cẩm quyền CPP. CNRP đã thành công trong việc tập dượt và kêu gọi đám đông dân chúng tham gia các cuộc biểu tình bất bạo động. Quốc hội với một phái của CPP đã chính thức họp và hoạt động với 55 ghế bỏ trống.
Từ ngày 27/12/2013 CNRP  tiếp tục tổ chức tuần hành và chặn một số con phố. CNRP  ví cuộc xuống đường như cuộc tuần hành Bangkok tại Phnom Penh: đòi Thủ tướng Hun Sen đang tại vị từ chức và thu xếp một cuộc bầu cử mới. Cuộc tuần hành và chặn đường diễn ra vào lúc Ttg Hun Sen thăm chính thức Việt nam ( 26-28/12/2013)

Cuộc xuống đường tập dượt ngày 27/12/2013  đã chặn một số con phố như Đường 63, ngã tư Kampuchia Krom và Monivong, Ngã tư Mao Trạch đông và Monivong, tiếp sau đó , các ngày 28, 29 số người biểu tình đổ vào Phnom Penh diễu hành qua các đại lộ chính đã lên tới con số hàng chục vạn. CNRP kêu gọi công nhân các nhà mày dệt may đi biểu tình đòi tăng lương và bảo đảm sẽ trả lương tới 160 USD/tháng tối thiểu nếu họ tham gia biểu tình. Nghiệp đoàn giới chủ đã phản ứng đòi kiện CNRP kích động biểu tình. Đoàn ngoại giao tại CPC cũng đã lên tiếng kêu gọi CNRP không nên kêu gọi biểu tình làm gián đoạn sản xuất. Cho đến ngày 30/12/2013, chính phủ đương quyền CPC vẫn chủ trương bố trí cảnh sát đi theo đoàn tuần hành, giữ trật tự và không sử dụng bạo lực.

Vạch đỏ bị xâm phạm –

Sáng ngày Thứ sáu 3-1-2014 vạch đỏ đã bị người biểu tình xâm phạm. Từ tối 2/1 trong nhóm biểu tình đòi tăng lương đã có những phần tử có hành động phá phách: đốt lốp xe, ném chai xăng, phá hoại tài sản của nhà máy dệt may phía Nam Phnom Penh ( trên đường 217 rẽ sang Choam Chao – lối đi Choung Ek). Báo chí đưa tin ít nhất bốn người bị bắn chết, khoảng 26 người bị thương, nhiều ngừoi bị bắt.

Chính phủ CPC buộc tội lãnh đạo CNRP kích động biểu tình. Toà án Phnom Penh đã gửi trát mời Kem Sokha và Sam Rainsy tới toà để thẩm vấn vào ngày 14/1. Hai người này được cho là đã tới Toà đại sứ Mỹ tại Phnom Penh để cầu cứu. Quốc hội CPC tuyên bố sẽ áp dụng Nội quy hoạt động của QH, theo đó quy định nghị sỹ bỏ nhiệm vụ quá ba tháng thì có thể bị thay thế; nếu toàn bộ 55 nghị sỹ CNRP không chấp nhận ngồi vào nghị trường để đấu tranh thì Hội đồng bầu cử và Toà án Hiến pháp phải xem xét phương án phân bổ ghế cho các đảng khác.

Hành động tẩy chay Quốc hội sau bầu cử của CNRP dẫn tới bạo lực, bế tăc chính trị. Bế tắc chính trị ở CPC là do CNRP tạo ra như một sự phiêu lưu kích động bất ổn và huynh đệ tương tàn. Sự huy động dân chúng với số lượng lớn cũng đã là một cảnh tỉnh đối với các nhà lãnh đạo CPP: không phải đối lập mạnh mà  CPP đang yếu đi trước nhân dân. Họ cũng phải khẩn trương bắt tay vào ĐỔI MỚI.

Chín tháng sau bầu cử , CNRP và CPP mới thỏa thuận ngồi chung vào Quốc hội và chuẩn bị cho đợt bầu cử sớm, vào khoảng 2015.

CHÍNH TRƯỜNG CPC TRƯỚC BẦU CỬ 2013
NỔI BẬT Tháng 4-5: ba cuộc phát biểu của Hun Sen về thành tựu CPP, tăng lương công chức, phân bổ đất đai cho dân.
BÌNH LUẬN: vận động bầu cử truớc tháng vận động làm rõ ý nghĩa chính trị của thành tựu CPP: Hòa bình, Không nội chiến, Lợi ích phát triển; An ninh quốc gia;

An ninh: Khmer National Liberalization Front 6 kẻ bị bắt từ Thái giam tại CpC.

TQ-CPC: Ttg Hun Sen thăm TQ từ 6-10 tháng 4. Đối lập chỉ trích CPC tăng nợ từ TQ.

HRP bầu Son Soubert 70s là Chủ tịch HRP thay Kem Sokha phó chủ tịch CNRP.

SRP củng cố tổ chức, bầu TTK mới thay Ker Sovannaroth và một so chưc vị khác phụ trách tài chính.

SUBEDI thăm lần thứ 9 CpC từ 9-19 2013

Thái- Cpc: TAQT ra phán quyết tháng 10/2013 không thiên vị bên nào về vùng tranh chấp quanh đền P Vihear. Thái vẫn duy trì hàng rào lối lên Đền.

VN-CPC: cầu nối Tây ninh và Prey Veng trên sông vàm cỏ đông được xây dựng 2 triệu UsD.

Bầu cử: lượng đảng đăng ký ít hơn 11 đảng: do quy định tài chính cược 300 nghìn usd với hứa 3 phần trăm ghế thì mất cược.

==

SAU BẦU CỬ THÁNG 7-2013

A.1. Cuộc thương lượng chính trị sau bầu cử

Sau khi Quốc vương về CPC, hai đảng đắc cử thương lượng với những nét lớn như sau:

i)  So với các cuộc bầu cử sau 1993, đối với kết quả bầu cử 2013, cộng đồng quốc tế tỏ ra thận trọng trong việc công nhận kết quả bầu cử. Mỹ và EU cùng thống nhất đối với yêu cầu cần làm rõ những khiếu nại về bất bình thường trong bầu cử 2013 mà Đối lập nêu ra. Trung quốc sớm  công nhận chính quyền của CPP và tiếp tục bày tỏ sự ủng hộ liên minh CPP + Đảng Hoàng gia (mất ghế sau bầu cử).

ii) CPP  không chấp nhận xem xét lại kết quả bầu cử;  đẩy CNRP vào thế chống Hoàng gia và chống Hiến pháp;

iii) CPP thành lập chính phủ theo quy định của Hiến pháp mới, để trống 55 ghế để CNRP hoặc chịu hợp tác làm thiểu số đối lập hoặc tuyên bố từ bỏ ghế để có cớ cho Hội đồng bầu cử chia 55 ghế cho các đảng khác;

iv) Mỹ, Phương tây chỉ lợi dụng tình hình này để thúc ép CPP cải cách.  Hun Sen đã công bố chính sách cải cách.

v) CNRP đồng ý ngồi vào Quốc hội nếu “CNRP phải kiểm soát Quốc hội… để cân bằng với việc CPP kiểm soát chính phủ… (RFA 17/10).       

TRANH THỦ NGAI VÀNG 

Đài RFA ngày 17/9 : “trong thời gian ngắn bốn ngày từ 13-16/9 đã có ba cuộc gặp giữa lãnh đạo hai đảng theo chỉ dụ của Quốc vương, sau khi Quốc vương về nước 11/9”. Hai đảng tiếp tục tranh thủ ngai vàng cho mục đích chính trị của mình.

CPP tiếp tục tranh thủ ngai vàng trong khi đã mất đi cơ sở ủng hộ của số đông người dân.

CNRP tập trung các đại biểu được bầu ở Siem Riep trong ngày họp quốc hội 23-9, tránh để xảy ra tình trạng CPP tranh thủ lôi kéo một số đại biểu CNRP vào Quốc hội.

CPP muốn đặt CNRP vào vị thế chống Quốc vương, Hiến pháp và Gây mất ổn định xã hội- CNRP chủ trương đấu tranh hoà bình

Sau cuộc biểu tình hoà bình ba ngày (15-17/9), với lý do tôn trọng nhà vua, phe đối lập chấp nhận thương lượng cấp cao với CPP. Các cuộc đàm phán đều không công khai; thông cáo báo chí của hai đảng sau các cuộc thương lượng này cũng khá mập mờ. Đó là lý do khiến Sam Rainsy và các lãnh tụ CNRP đã phải nhiều lần giải thích cho các cử tri và giới xã hội dân sự CPC.

Sau cuộc đàm phán vòng hai, Phía CNRP đưa ra bảy yêu cầu: đòi làm rõ những bất bình thường trong bầu cử; cải cách thể chế; đưa Sam Rainsy vào danh sách nghị sỹ, vào chức Chủ tịch Quốc hội khoá V…

Các đại biểu trúng cử của CPP tới Phiên họp thứ nhất của QH đúng ngày triệu tập 23/9, thực hiện các thủ tục bầu chính phủ, phê chuẩn Thủ tướng, nội các và thành lập các uỷ ban của Quốc hội không có các đại biểu trúng cử của CNRP tham gia.

Vai trò cân bằng và đối trọng của CNRP trong Quốc hội khoá V sẽ đặt CPP vào những chính sách thiên về dân tộc và giải quyết mâu thuẫn lợi ích chính trị nội địa; sẽ có cơ hội nắm chính quyền nếu CPP không thay đổi cơ bản.

“CÂN BẰNG QUYỀN LỰC” Ở CAMPUCHIA 

Mô hình này cơ bản theo mô hình KIỀM CHẾ VÀ ĐỐI TRỌNG (Check and Balance) của Hoa kỳ, theo đó, cơ chế tam quyền phân lập phát huy tối đa với sự kiềm chế và đối trọng của cả ba nhánh quyền lực trong suốt nhiệm kỳ; trong đó Tư pháp (xét xử) đóng vai trò độc lập và phi đảng phái; Quốc hội không có quyền Hành pháp nhưng có thể sử dụng quyền lực giám sát; bất tín nhiệm và  tiến hành Đàn hạch đối với người đứng đầu Hành pháp; Hành pháp có quyền từ chức và đề nghị giải tán Quốc hội khi không được sự tín nhiệm của QH.

Trả lời phỏng vấn của đài RFA hôm 17/9/2013, Sam Rainsy nói: “ chúng tôi đòi hỏi một hình thức cân bằng quyền lực”, “ Đảng CNRP phải đóng vai trò và có quyền phòng ngừa sự lạm dụng quyền lực chống lại nhân dân… chúng tôi không cho phép CPP làm những điều khuất tất (We won’t allow the CPP to do anything arbitrarily)”.

Bày tỏ thiện chí cải cách trước cộng đồng quốc tế, Hun Sen đã trình QH đề án cải cách Hội đồng bầu cử và hàng loạt cải cách khác trong tờ trình về “Chính sách nền tảng của Chính phủ Nhiệm kỳ V của CPC” Phát hành Tháng 9-2013.

VỀ ĐÒI HỎI CẢI CÁCH THỂ CHẾ VÀ CHÍNH SÁCH

Yêu sách bảy điểm của CNRP nêu rõ đó là những ưu tiên cải cách hệ thống bầu cử, từ cải tổ nhân sự và bộ máy của NEC thành tổ chức độc lập và phi chính trị tới những cải tổ về chính sách đất đai, tài nguyên, môi trường, lương, giáo dục, việc làm v.v. Trong  thực đơn cải cách mà hai đảng bàn trong 3 giờ đồng hồ cho thấy:

i) Cải cách lớn nhất mà CNRP muốn hướng tới là cải tổ Hội đồng bầu cử (NEC) làm nền cho các cuộc bầu cử dân chủ, qua đó các đảng phái có đại diện kiềm chế lẫn nhau trong tổ chức này (trong khi chưa thể có một thể chế NEC trung tính đảng phái);

ii) Lãnh đạo CNRP muốn tham gia Quốc hội để thực hiện Kiềm chế và đối trọng; các yêu cầu cải cách chỉ là ngọn cờ trang trí trước mắt, làm yên lòng những người ủng hộ CNRP và mong muốn lợi ích dễ dàng qua thay đổi chính sách.

iii) Mục tiêu cải cách mang tính dân tộc và dân sinh để yên lòng dân- tăng uy tín cho CNRP. Trên thực tế, hai bên chưa định rõ những lĩnh vực cần cải cách và cải cách như thế nào. Sam Rainsy nói với RFA: chúng tôi thảo luận về cải cách nhưng chưa thống nhất được với nhau chỗ nào cần cải cách; chúng tôi chỉ thống nhất cần cải cách để cải thiện đất nước, trước hết phải cải cách thể chế và chính sách phát triển. (“We have discussed reforms, but we want to know where we should reform…. This is what we can’t agree upon.”) “The CPP and CNRP have agreed that we must reform to improve our country, and we must reform national institutions and development strategies.”)

 SỰ THAY ĐỔI TỪ CỬ TRI: CPP mất sự ủng hộ từ số đông

Thay đổi tương quan kết quả bầu cử 2013 cho thấy cử tri CPC đã tỏ ra thực tế hơn. Các đảng chính trị nặng về tuyên ngôn, không có thực lực và năng lực, kể cả FUNCIPEC với ngọn cờ Hoàng gia cũng không đủ phiếu có chỗ trong QH.

Những lời hứa của CNRP một cách ngắn gọn và đi vào lợi ích hàng ngày của người dân đã tỏ ra thuyết phục trong bối cảnh gần 30 năm cầm quyền của Ttg Hun Sen: những gì chưa làm tốt được thổi phồng lên, những điều làm được thì chưa được người dân coi trọng. Họ mong muốn sự thay đổi.

Đảng nhân dân đã dần dần tự đặt mình vào vị trí Đẳng cấp tăng lữ, quý tộc có đặc quyền đặc lợi và gắn với giới tài phiệt. Điều này làm tăng sự mong muốn thay đổi trong cử tri về một xã hội thân dân hơn ( kiểu xã hội bình dân do Sihanouk quảng bá), công bằng hơn, ít nhất là sự thay đổi từ người lãnh đạo mới có nhiều lời hứa cụ thể.

Nhóm cử tri ủng hộ CNRP và mong muốn thay đổi nhiều nhất là giới trẻ không có việc làm, công nhân các nghiệp đoàn dệt may, tiểu thương, doanh nhân nhỏ, công chức, viên chức cấp thấp, giáo viên; các tổ chức xã hội dân sự, nhân viên cảnh sát và quân nhân cấp dưới. Một số Tỷ phú ( Oknha) cũng ngấm ngầm ủng hộ tiền bạc cho Sam Rainsy.

Dưới những sức ép nói trên, những cải cách sắp tới của chính phủ chắc chắn sẽ hướng nội, phân phát quyền lợi cho những nhóm xã hội nói trên. CNRP đại diện duy nhất cho đối lập trong QH và không tham gia chính phủ sẽ là công cụ chuyển tải ý nguyện của dân. Người gặt hái thành quả sẽ là CNRP; nếu CNRP chấp nhận ngồi vào QH và làm tốt vai trò phản biện chính sách trong QH. Việc chạy theo lợi ích của dân chúng sẽ làm thay đổi một số chính sách của chính phủ đã tuyên bố trước kia ( tô nhượng đất đai, vay nước ngoài, vấn đề nhập cư, biên giới v.v.). Điều này có thể ảnh hưởng tới các quan hệ ngoại giao.

CPP đã có những ứng xử mới để tạo môi trường “ chính sách có sự tham gia của dân chúng”. Tại cuộc họp Nội các sau khi thành lập, Ttg Hun Sen đã có bài phát biểu dài về những báo cáo sai sự thật về quan điểm và ý nguyện của dân đối với những chính sách của chính phủ; về sự cần thiết nhắc nhở Ttg về những nguy cơ sai lầm, tránh tung hô một chiều. Trong “Chính sách nền tảng của Chính phủ Nhiệm kỳ V của CPC” , có nhiều ý tưởng về cơ chế nhân dân tham gia hoạch định và kiến nghị chính sách ở cấp chính quyền địa phương.

CỘNG ĐỒNG QUỐC TẾ VÀ TÌNH HÌNH Ở CPC  

 Trong thời gian xảy ra những biến cố ở CPC trước và sau ngày Bầu cử QH khoá V, cộng đồng quốc tế thể hiện quan điểm sau đây:

1. Cảnh báo các đảng chính trị CPC trước xu thế Dân tộc chủ nghĩa và biểu hiện  “Phân biệt đối xử sắc tộc” và  “Bài ngoại” ( Nhân vụ Sam Rainsy phát biểu tại Siem Riep chống người Việt và vụ những người ủng hộ CNRP ngăn cản người Việt có quốc tịch CPC vào phòng bầu cử)

2. Chỉ trích TQ: Trong công luận CPC và trong số các chính khách CNRP, có ý kiến chỉ trích sự lệ thuộc kinh tế vào TQ của chính quyền Ttg Hun Sen và chỉ trích chất lượng kém, không bảo vệ môi trường của các công trình hạ tầng do TQ giúp.

3. Xu thế hợp tác với Chính phủ của Ttg Hun Sen: Trong thời gian có kết quả bầu cử tạm thời tới khi có kết quả chính thức và thành lập chính phủ, cộng đồng quốc tế đã phân làm hai nhóm: i) Nhóm nhanh chóng có những tuyên bố chúc mừng CPP/ chính phủ mới do Ttg Hun Sen đứng đầu, ii) Nhóm thận trọng hơn ( trong đó có Phiippin), thể hiện xu hướng đa số các nước đối tác truyền thống của CPC hiện nay vẫn muốn duy trì quan hệ ổn định với CPC, trong khi chính đảng đối lập CNRP vẫn chưa có biểu hiện gì đáng tin ngoài lời hứa và sự bất ổn định.

4. Hoa kỳ, thông qua Đại sứ tại CPC đã bộc lộ thiên vị CNRP trước và ngay sau ngày bầu cử, làm cầu nối cho yêu sách của lãnh đạo CNRP với  CPP; tuy nhiên sau khi QH CPC bầu Chính phủ và ban lãnh đạo QH mới không có CNRP tham gia, thì Hoa kỳ đã bày tỏ thái độ “Trung lập- không can thiệp”. Trong khi Thượng viện  Hoa kỳ tiếp tục xem xét ban hành nghị quyết cắt viện trợ cho CPC, thì USAID và Bộ Nông nghiệp Mỹ vẫn tiếp tục thưc hiện các dự án tài trợ cho các dự án phát triển ở CPC thông qua các thể chế LHQ.

5. Trung quốc:  nhanh chóng thiết kế các chuyến thăm cấp cao của lãnh đạo Đảng TQ tới CPC và tuyên bố các cam kết tài chính với lãnh đạo chính phủ .

6. Nhật bản: xúc tiến chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Nhật tại khu vực và CPC ;

7. ASEAN: mất lòng tin vào CPC qua vụ làm chủ tịch ASEAN bị TQ tranh thủ.

8.  Tài chính cho phát triển: Cam kết cải cách do chính phủ của Ttg Hun Sen tuyên bố trong các văn kiện “ Chiến lược tứ giác giai đoạn III” và “Chính sách nền tảng của Chính phủ Nhiệm kỳ V của CPC” là chìa khoá kêu gọi cộng đồng quốc tế tiếp tục hỗ trợ CPC. Ngân sách 45 triệu USD cho tài khoá 2014 là ngân sách hoạt động hành chính của chính phủ đã được trình QH để bảo đảm hoạt động bình thường của chính phủ. Để có những cải cách vừa lòng dân chúng và duy trì tăng trưởng bền vững, CPC cần có sự ủng hộ tài chính và đầu tư của nước ngoài. Trung quốc đang đi đầu trong cam kết giúp CPC thực hiện các chương trình đầu tư hạ tầng thông qua chương trình hợp tác theo kế hoạch năm năm.

BẦU CỬ 2012:

10 đảng chính trị vào danh sách tranh cử 11,000 ủy viên hội đồng xã trên 1633 xã phường . Cử tri đăng ký 9,2 triệu, Cử tri đi bầu 3/6: 5,8 triệu (64%).  Trưởng xã: CPP 1591, SRP 20, HRP: 19, FUNCIPEC 01. (12Jun12)

Chính sách nổi bật: May7.2012:  Hủy bỏ cho thuê khoán mặt nước để đánh cá [commercial fishing lots]; Tạm hoãn không cấp đất tô nhượng kinh tế cho doanh nghiệp. Cử Thanh niên xung kích đi đo đất xen cư với các dự án đất tô nhượng kinh tế.

Thách thức: Biểu tình, Bãi công, Thu hồi đất đai, đền bù, Dân tự xử, bắt con tin để biểu tình, sử dụng bạo lực giải quyết tranh chấp, đàn áp. Dự thảo Luật công đoàn Nov. 2011.

Đối ngoại:

CPC chủ tịch Asean 2012: Lần đầu tiên trong 45 năm lịch sử ASEAN chưa có hội nghị AMM lần nào không ra được thông cáo chung. Người ta lo ngại số lượng các nguyên thủ quốc gia tới họp với ASEAN trong EAST ASEAN SUMMIT tháng 11 có đầy đủ không? ASEAN dường như đã mạnh bạo hơn trong chính sách đối ngoại, bày tỏ quan điểm trước cộng đồng quốc tế. TQ thành công trong AMM tháng 7 của ASEAN trong bảo vệ quan điểm cứng rắn về lãnh thổ.

Thái lan- CPC và vấn đề Preah Vihear, biên giới. Hôm 16/7 CPC chính thức công bố rút quân đơn phương khỏi vùng phi quân sự tạm thời theo phán quyết của TAQT.

Quan hệ đối tác- hợp tác chiến lược với TQ và Mỹ: Giữa tháng 7, từ AMM và ARF 19, TQ và Mỹ đã có những đoàn ngoại giao biểu dương sức mạnh và sự quan tâm đối với khu vực Đông Dương (thuộc Pháp- theo cách nói cũ) và nay là Khu vực Hạ Mêkong (Cách nói của Mỹ trong Sáng kiến Hạ Mêkong). TQ đang thu xếp để Mỹ cùng đặt chân vào khu vực này trên nguyên tắc 1972: Mi không động tới ta thì ta cũng không động tới Mi. (Xem bài Myanmar-TQ-Mỹ của Roger Milton BĐ PP)

image


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s